Suni Tohumlama Teknikleri
6715 Kere Okundu

Antisosyal kişilik bozukluğu
Suni Tohumlama Teknikleri

Suni Tohumlamada Kestirme Yol Yoktur.  

   İyi bir suni tohumlama öncelikle sizin kabiliyetinize bağlıdır. Ben bu işi hemen yaparım demek sizi yanılgıya düşürür. El becerisinin yanında üreme organlarının anatomisini , fizyolojisini ve patolojisini de bilmek gerekir. Ayrıca zaman ve sabır ister.
    İstenildiğinde süper boğaları elinizin altında olması büyük avantajdır. Kısır boğaların önüne geçilmesinden başka, ayrıca genetik potansiyeli yüksek yaşlı ve sakat boğaların spermaları uzun yıllar kullanılır. Suni tohumlama ile genital yolla bulaşan brucella gibi hastalıkların önüne geçilir, sperma ile bulaşan löykosis, viral diare v.s gib hastalıklar önlenir.

Avantajları

1. İstenilen özellikte boğalar her zaman bulunur.
2. Hastalıkların önüne geçilir.
3. Kısır boğalar hemen tesbit edilir.
4. Genetiği süper boğalar kullanılır.
5. Yaşlı ve süper boğaların kullanılmasına olanak tanır.
6. Ayrca işletmenizde boğa bakmaya ihtiyaç yoktur.

Dezavantajları

1. Kızgınlık takibi büyük önem taşır.
2. Kayıtlar muntazam ve sürekli tutulur.
3. İyi eğitilmiş bakıcılara ihtiyaç vardır.
4. Teknik bilgi ister.
5. Kolay bilgiye ulaşım olmalıdır.

Suni tohumlamaya başlamadan önce  bize lazım olacak alet ve ekipman çantamızın olması gerekir.
 
Suni tohumlama çantası

   Tohumlamaya başlamadan önce tohumlama çantasınının içindeki aletleri sıcaktan, soğuktan temiz ve kuru olarak eksiksiz saklamanız gerekir. Çantada ki alet ve ekipmanların bir listesi oluşturularak sayısı tesbit edilir. Tohumlama yapmadan önce sayılır rakam tutmuyorsa eksik olan bulunur.
  Tohumlama pistolesi, pistole kılıfı, kılıf kabı, makas, bir çift forceps, 8 lt nitrogen tankı, semen çözme banyosu, kağıt havlu, emniyet gözlüğü, tek kullanımlık eldivenler, Kayganlaştırıcı ve tabi ki sperma.
   Suni tohumlama, beceri ve alışkanlık ister kestirme yol yoktur. Zayıf teknikler sizin diğer en iyi performansınızı yanlış etkiler.
    Sperma ineğe ulaşmadan önce uygun bir şekilde alınır ve ineğin içinde doğru yere bırakılır.
Ekipmanlar her zaman temiz ve çalışır bir vaziyette bulundurulur. Kayıtlar düzenli tutulur, daha önceden ne yaptığın ve yapmak isteğin bilgilere kolayca ulaşılmalıdır.
  İyi bir tohumlama teknisyeni gebelik oranlarının sigortası olmakla birlikte ineğin sağlığından ve çiftliğin karlılığından sorumludur.

Sperma tankının özellikleri

  Sperma bir yatırımdır, bunlar gelecekteki buzağılarımızdır. Bu yatırımı korumak için ona gereken itinayı göstermelisiniz. Böylece ilk basamakta spermayı depolamak ve çözmeği doğru anlamakla sorumlusunuz. Dondurulmuş spermanın yaşamını sürdürebilmesi için tüm şartların yerine getirilmesi şarttır. Bunun sürdürülebilirliği -196 C de sıvı nitrogen gazının içinde şartlarının bozulmadan kalması gerekir. Sperma tankı vakumlu ve izolasyonlu bir depodur. Tankın içindeki sıvının kaçmaması için paslanmaz çelikten ve aliminyumdan imal edilmesi gerekir. İzolasyon çift cidarlı tankta aradaki hava alınarak gerçekleştirilir. Ortaki bölmede bulunan soğuk nitrogen yavaşça kaynayarak zamanla uçar. Kanişterler tankın içindedir ve sperma payetlerini tutarlar. Kullanılacağı zaman gazı yararak dışarı alınır ve aynı şekilde yerine oturturulur.
    Tankın dibindeki ısı -196 C iken, tankın boynunda +2 C dir.
Azot gazı ortamın oksijenini yok ettiği için iyi havalandırılmış bir ortamda çalışmak lazımdır.
Çözme esnasında küçük bir azot damlasının göze kaçması körlük ile sonuçlanacağı için kesinlikle koruyucu gözlük kullanılmalıdır. Azot gazı deri ile temasta ise soğuk yanma oluşur. Bunun için tankı doldurur ve boşaltırken kalın eldiven kullanılır.
   Tankın kuru ve iyi havalandırılan ve her gün ulaşılabilen bir odada olması gerekir. Tank tahta paletler üstüne konulmalı ıslak zeminlerden ve beton zeminlerden uzaklaştırılmalıdır.
Tank taşınırken çok dikkat edilmeli ani hareketlerden kaçınılmalı devrilmesi esnasında gaz kaybı olacağı için gaz eksilir, tank ısınır ve spermalar çözülür. Çözülen spermalar asla tekrar dondurulmaz. 
   Tanka rutin olarak servis gelir ve gaz ilavesi yapar. servisin gelme aralıkların da, siyah plastik ölçü ile gaz seviyesi kontrol edilir, eksiltme var mı yok mu bakılır. Plastik ölçüm çubuğu tankın dibine kadar oturtturulur, sperma taşıyıcılarının içine girmemesine özen gösterilir. Aksi takdirde yanlış ölçümlere neden olur. Çubuk bir kaç saniye tankta tutulur, çıkartılır hava çubuğu kurutur. Kuruduğu zaman donmuş bölüm kolayca görülür. Bu donmuş bölüm kesinlikle 7.62cm den az olmamalıdır. aksi takdirde tank işlevini yitirmiş spermalar bozulmuş demektir.
Tankın üst kısmında donma ve donma kabuklanması noktaları bize tankın bozulduğunun veya hasar görüp gaz kaçırdığının habercisidir. Acilen bu tanktan spermaların alınması gerekir
  Hızlı bir ısınmada ve soğumada spermlerin bir kısmı ölür.Bundan dolayı tanktan çıkarılan sperma payeti prosedüre uygun olarak hızlı bir şekilde çözülür. Çözülen sperma yine hızlı bir şekilde uygulanır. çok az bir ısı değişikliklerinde bile spermalar olumsuz etkilenir. Çözülen spermalar, çok dikkatli bir şekilde taşınmalı ve unutmamalıdır ki ısınmadan ve soğumadan aktifliği zarar görür.
   Tankın içi -196 C, su banyosu 35.5-36 C, vücut ısısı 36.7 C, dış hava 26 C (soğuma), ineğin iç ısısı 39 C (ısınma), buda sıcak-sıcak-soğuk tekrar sıcak faktörlerini gösterir.

Spermaların taşınması
  
 Spermalar bireysel payetlerin içindedir. Aynı boğanın spermaları diğer boğalardan farklı olarak plastik veya metal gobletlerin içindedir. bu gobletler canisterlerin içine yerleştirilir, ve boğanın kodu kaydedilerek numaralandırılır. Böylece dışarıdan numaralandırılan boğa spermaları ayrı ayrı gobletlerin içinde saklanır. İki payet ayrıca bir metal gobletin içinde üst üste konarak kanisterlere asılır. Kullanılacağı zaman numarasından tanınan boğa spermleri payetiyle dışarı alınır. Sperm payetleri alım esnasında kesinlikle tankın boyun ağzından 7 cm sinden daha fazla yukarıya alınmaz. Pens kullanmadan elle alınan payetler tankın boğazına kadar çıkacağı için zarar görür. Metal gobletler yükseltildiğinde içindeki gaz kolaylıkla drene olur, plastik gobletler metallere göre gazı daha iyi tutarlar.
   İstediğiniz boğa spermasını belirleyin, canisteri yukarı çekerek tankın boynuna 7 cm kala tutarak bir pens yardımıyla sperma payetini alınız, asla pens olmadan bu işlemi elle yapmayınız. sperma payetini aldıktan sonra silkeleyiniz ve çözüleceği suyun içine bırakınız. sperma alındıktan sonra hızlı bir şekilde canister tankın içine tekrar yerleştirilir.Kullanılmayan payetler açıkta bırakılırsa zarar görür. Bu işlemler 10 sn sürmelidir, bu süreyi aşarsanız veya işleminiz uzun sürecekse canisterler tekrar gaza daldırılır 10-15 sn tankın içinde bekletilir sonra tekrar çıkartılır. burada en önemli nokta, canisterlerin tankın içersinde yükselebileceği en son noktadır. kesinlikle tutma işlemi pens yardımıyla yapılmalıdır, Parmakların ısısı spermayı ısı şokuna hazırlar. ayrıca her bir sperma payeti alınırken diğer spermalar da  tekrar tekrar dışarı çıkıp sıcak havadan etkinecektir.
      Tankın dibi -196 C, biraz üstü -100 C, 15 cm üstü ise -40 C ve boyun kıvrımının başlangıcı       +2 C dir.
   Boğaların bulunduğu gobletler ve bunun içindeki canisterler doğru kodlanırsa boğa seçmek için boşuna zaman harcamazsınız. Sperma böylece çok hızlı çıkartılır,spermayı tankın içine düşürürseniz onu almak için uğraşmayınız. Sperma sağlayıcınız bunu sizin için yapacaktır, en iyisi tank tamamen boşalınca yapmak daha uygun olur.

Spermanın çözülmesi

En çok uygulanan çözme metodu sıcak su banyosu olmakla birlikte dereceli otomatik termoslarla bu iş daha uygun olur. Banyodaki çözme sıcaklığı 35-36 C en uygun olmakla birlikte asla 37 C asla geçmeyin. Suyun derinliği sperma payetinin suyun içinde el değmeden gömüleceği bir derinlikte olmalıdır ve pistoloye takılmadan önce 45 sn suyun içinde bekletilmelidir. Çözme ünitemiz çalışmanız bittikten sonra temizlenip kurulanmalı, otomatik dereceli çözücüler ise ayda en az bir defa kalibre edilmelidir. Suyun sıcaklığına göre süre artırılıp azaltılmaz, çözücüleri üreten firmalar, ısı ayar düğmesine kolayca ulaşılamaz olarak tasarlamışlardır.
   Sperma payetinin üzerinde boğanın kayıt nosu, adı, semenin alındığı tarih, ulusal no, ve suni tohumlama merkezinin kodu yazılır. Kayıtlarınıza bu bilgileri eksiksiz giriniz. 
   Payetde sadece sperma yoktur, onu koruyacak katkı ve antibiyotik vardır. Bu onu soğu şokundan korur ve yayılmasına yardımcı olur.
   Sperma payetleri 0.5 ve 0.25 lik olmak üzere sperma ihtiva ederler. İkisinin içinde de aynı miktarda sperma bulunur, gebelik sonuçları arasında da fark yok denecek kadar azdır.

Semen payetinin pistoleye takılması

  İki çeşit tohumlama pistolesi vardır. Bunlar spiral ve Q-halka olarak adlandırılır. Farklı uzunluklarda ve farklı kılıfları bulunur. Sperma payeti her ikisine de farklı yerleştirilir. Seçim kullanacak olan kişiye bırakılmalıdır.
  Spiral olan dişlidir ve pistole kılıfını yerleştirmek için döndürmek gerekir. Q- halka olan ise kılıfı pistoleye sıkıştırarak yerine oturturulur. Aşırı sıkıştırılırsa kılıf çatlar ve pistole geri alındığında payet servixin içinde kalır. Ayrıca çok aşırı sıkmalarda payet patlar.
 Obsiyonel olmakla birlikte kılıfların içinde sızdırmazlık contası bulunur. Fakat her zaman pistoleyi kontrol etmek gerekir, bunun içinde üsten itme aparatına basılarak, uçtan spermanın çok az bir çıkışı izlenip gözlenir. Asla sızdırma olmamalıdır. 
  Pistole kılıfı ile kaplanmış pistole vaginadan içeri sokulur, uterusa gelen pistole az geri alır ve sperm yavaşça boşaltılır. kılıf gübre ve diğer patogenlerin taşınmasını engellemede büyük önem taşır. Bazen pistole vaginada takılabilir, zorlamayınız geri alıp zarar görüp görmediğine bakınız.
  Tankın kapağını çıkartın, vermeği düşündüğünüz spermanın bulunduğu canisteri tankın çıkış ağzına 7 cm kalacak şekilde yukarı alın, belirlediğiniz payeti bir pens yardımıyla alıp silkeleyin ve hızlı bir şekilde gobleti tekrar tankın içine oturttun.Bu işlem 10 sn yi geçmemelidir. Spermayı sıcak su banyosuna 35.5-36 C dereceye alınız.
   Soğuk günlerde pistolenin soğuktan korunması gerekir aksi takdirde sıcak ısıda çözülen sperm tekrar donar. Pistole kışın sürekli ılık muhafaza edilmelidir ve sperma takılmadan önce uç kısmı, kağıt bir havlu vasıtasıyla avuç içine alınarak 5-6 kez hızlı bir şekilde sıvazlanır böylece uç kısınm sürtünmenin etkisiyle mekanik olarak ısınır. Kağıt havlu ile sarılı olan pistolenin ucu bu şekilde tutulur, tekrar soğuma önlenir.
  Çözme banyosundan alınan sperma payeti kağıt havlu ile silinerek kurutulur. Payetin üzerindeki boğanın numarasının istediğimiz boğa mı olup olmadığı kontrol edilir. Payet kırık veya çatlak ise kullanmayın ve sperma tedarikçisini arayın. Nazikçe payeti silkeleyin hava boşluklarını elimine edin, payetin ucunu keserken spermanın ziyan olmamasına dikkat edin. Payeti pistolenin ucundan pamuklu tıkaç tarafı önce girecek şekilde sokup içeriye itiniz. biraz giren payetin girmesi duracaktır ve payetin dışarıda kalan ucunu sperma çizgisinden doğru bir şekilde kesin.
Pistole kılıfını yerleştirin ve itme çubuğunun pamuk tampona değmesini kontrol edin, çok fazla iterseniz sperm kaybı olur, sızdırmazlık kontrolünü unutmayın. Soğuk havalarda naylon poşetin veya naylon eldivenin içine alınan kılıflı pistole vücuda değdirilerek tohumlanacak ineğin yanına kadar taşınır.

Genital organların görünümü

Suni tohumlamaya başlamadan önce genital organların neler olduğunu ve konumlarını çok iyi anlamak gerekir.


  Burada sizlere bir ineğin genital organlarının neler olduğunun göz önüne getirilmesini sağlayarak, nelerden kaçınılarak olası problemlerin önüne geçeceğiz.
  Üreme organları rektumun altında ve son kalın bağırsak ligamentinin arkasına yerleşmiştir.      Kızgınlığa gelen uterus sertleşmiş olup, bol vağinal mukus ile doludur. Bu bizim rahat çalışmamıza  olanak tanır. Uterusun sertleşme nedeni ise bolca kan akımıdır, çünkü kan hem hormonları taşır hemde akyuvarları, akyuvarlar dışarıdan gelen patogenleri yok edecektir. Kızgınlığı geçen hayvanların tohumlanmasından sonra (yanlış zamanlama) metrit olması savunmasız bir uterusa girilmesinden dolayıdır. uterusun konumu yaşa, ırka, doğum sayısına ve doğum aralığına göre değişir.
  Vulva dışarı açılır ve vagina ile devam eder, yaklaşık 30 cm lik derinliğinde bir kanal halinde pelvis kemiğinin üstünde sevix ile birleşir. Sidik kesesi pelvis kemiğinin altında yer alır ve bir kanalla vaginanın tabanından dışarıya açılır. Servix kalın duvarlı bir kanal olup vagina ile uterusu birleştirir. servix yabancı cisimlerin uterusa girmesini engelliyen bir bariyer oluşturur.
   Tohumlama esnasında da pistolenin içeriye pislik taşımasını engeller. servixin içindeki halkaların sayısı 3 veya 4 tanedir. Bazen iki veya  altıdan da fazla olabilir. Sevixin iki yanında bulunan kör keseler (porta vaginalis) tohumlamacıyı yanıltır ve zorlar. Bunlar fornix diye adlandırılır.
   Uterusun en önemli görevi buzağının gelişimi için yer sağlamaktır. Kassal bir organ olan uterus buzağı büyüdükçe genişleyerek ona yer açar. Uterus bel kemiğine ligamentler ile bağlanır. Uterus iki adet boynuza sahiptir (cornu uteri) ve bu cornular spermayı çiftleşme alanı olan oviduct'a taşır.
Erkek ve dişi hücreler birleştikten sonra oviduct embryoyu tekrar uterus boynuzuna getirir.
  Yumurtalıklar küçük ve oval oluşumlar olup çapları 2-3 cm dir. Yüzeylerinde bir çok folliküller bulunur, Bazen ovaryumların çapı 3 cm'yi aşabilir bu kistik olması demek değildir, içi sıvı dolu olan keselere kist denir fakat her kist patolojijk olarak kabul edilmez, bunlar genelde fizyolojik olaylardır ancak kistin patolojik kabul edilmesi için çapının 3 cm den büyük, ve en az 12 gün hiçbir değişime uğramadan aynı şekilde kalması gerekir. bunun içinde bu durumlarda iki kez 12 gün arayla rectal yolla ovaryumlar kontrol edilir, 3 cm çapından den büyük oluşum hale eskisi gibi yerinde duruyorsa bu kistik kabul edilir ve tedaviye geçilir. Yumurta kapsayan bir çok follikül gelişebilir, fakat yalnızca bir tanesi aşırı gelişir ve bundan ovulasyon oluşur. Graf follükülü patlar ve bunun yerine corpus luteum alır. yani CL olduğu yer bir önceki ovulasyonun olduğu yerdir.
Bu kalın bir tepecik olarak hissedilir. Siklus ortalam her 21 günde (17-23 gün ) tekrarlanır olgun yumurta döllenir ve hayvan gebe kalırak siklus sona erer.
   Bütün genital organlar birbirleriyle bağlantılıdır. Bütün hastalık yapan bakteriler dışarıdan içeriye elle, pistole ile, pistole kılıfı ile ve semen payeti ile taşınırlar. Burada hatırlanması gereken en önemli konu elleri ve kullanılan ekipmanları her zaman temiz ve kuru olrak muhafaza etmek gerekir. Eldivenler her hayvan için ayrı ayrı kullanılır aksi taktirde brucella, löykosis, mavi dil ve bunun gibi kan yoluyla bulaşan hastalıkları 1-2 yıl içinde tüm sürüye bulaşır, gebelik muayenelerinde de her inek için tek eldiven kullanmak şartı vardır, ikinci ineğe geçişte eldiven değiştirilir.

Tohumlama işlemi

Tohumlama işlemine başlamadan önce hangi hayvan tohumlanacak, hangi sperma kullanılacak gibi o ineğin tüm kayıtları gözden geçirilir. Tohumlanacak ineğin, hareketlerini kısıtlayarak sıkışması için ayrı bir bölmeye alınır. Bunun için çok özenli bir yer olmasına gerek yoktur. Fakat hem stressiz hemde güçlü tutulacak bir şekilde bir yer olmalıdır. Bu yükleme alanı kapısı veya aşı koridoru da olabilir. Asıl amaç teknisyenin ve ineğin emniyetini sağlamaktır.
  Sperma çözülmeden ve pistoleye takılmadan önce, ineğimizin hazır ve sıkıştırılmış, kayıtlar gözden geçirilmiş olmalıdır.
   Sol elinize nylon eldiven geçiriniz ve bolca bir kayganlaştırıcı ile sıvazlayınız. Eldivenli sol elinizi rectumdan içeri sokunuz ve alttan servixi yakalayınız. Sol elle girmenizin amacı asıl yükün ve işlevin sağ elle yapılmasındandır. İşkembe karın boşluğunun sol tarafında, uterus ise hafif sağ taraftatır. Sol eli kullanmak servixin yakalanmasının daha rahat bir olanak sağlar.İneğin rectumunu irrite edecek ve zarar verecek yüzük, saat, bilezik, kalın kollu giysileri kullanmayınız, tırnaklarınızı iyice kesiniz.












  Tohumlama yapılacak ineğe konuşarak ve arkasını okşayarak yanaşınız, ani hareketlerden ve ürkütücü davranışlardan kaçınınız. Sağ elinizle kuyruğu hafifçe kaldırınız, sol elinize huni şekli vererek nazikçe rektumdan sokunuz. 
  Kağıt havlu ile gübre bulaşığını yukarıdan aşağı tüm vulva boyunca sıvazlayarak siliniz, gübre pisliğinin vaginadan içeriye girmemesine özen gösteriniz. Kağıt havluyu vaginanın tabanında kıvırarak ucunu ağzında bırakınız, böylelikle pistoleyi kirletmeden ve vagina duvarlarına değirmeden içeri sokmuş olacağız, Sağ elinize pistoleyi alınız, ve zaman geçirmeden ucunu, kağıt havlunun üzerinde 30 derecelik bir açıyla yukarı kaldırarak (sidik kesesine girmemek için) vulvadan vaginaya sokunuz. Pistole yaklaşık 15-20 cmiçeriye girince tekrar düz hale getirip kaydırmaya devam edelim. Pistolenin servixin ağzını bulması gerekir, bu da yumuşak hareketler ile mümkündür.
   Sol eli kullanarak pistole, vaginanın içinde bulunur ve ona yol göstererek servixten içeri girmesi sağlanır. Vagina duvarları çok ince olduğu için pistole el ile çok kolay algılanır, bazen rectumda bulunan gaita bu işi zorlaştıracaktır ama ineğin gübreyi itmek için yaptığı peristaltik hareketler gübreyi dışarı itecektir ve bizde elimizin üstünden gübrenin geçişine izin vereceğiz, elimizi dışarıya çıkarırsak rectuma hava girer çalışmamız olanaksızlaşır. Peristaltik hareketler yemek borusundaki yemekler içeriye girerken yapılan hareketlerin bir benzeridir. Elinizi dışarıya itmek ister, dalgalanma durunca iki paramak (işaret ve orta parmak) ileriye diğer parmaklar avuç içine alınır.
  


Böylelikle elimizle masaj yaparak, el ileriye ittirilir. İneğin üreme organları daha rahat hareket ettirilir, pistoleyi yakalamak kolaylaşır. Pistole bazen porta vaginalise kaçar, pistole hafifçe geri çekilerek tekrar servixin ağzına getirilir. Servixi tutuktan sonra, pistoleyi nazikçe servixin içine itiniz. Halkaya takılacaktır, az daha ittirin ve sol el ile servixi kıvırarak hareket ettirin, pistoleyi tekrar ittirin, halkayı geçecektir ve sonuçta pistole teker teker servix halkalarını geçip uterusa ulaşacaktır. Servixi geçmek işin en zor bölümüdür, çünkü burası yabancı cisimlerin uterusa girmesini engelliyen bir bariyerdir, ve ona göre hazırlanmıştır. Ayrıca çok yoğun bir kas tabakasına sahip olduğu için girmek beceri ister. Ani ve sert hareketlerden kaçınınız,aksi takdirde uterusu delip yırtabilirsiniz.









S

Sayıları İki ile altı arasında değişen servix halkalarını geçtikten sonra sol elin parmağı ile pistolenin ucu bulunur, ve servix ile uterusun bağlandığı yere getirilir, pistole ileri gitmişise tekrar geri çekilir sonunda sperma uterusun içine iki kademeli bırakılır. Bırakma işlemi 5 saniye sürer. spermanın uterusun gövdesine bırakıldığından emin olmak gerekir. Pistolenin basıcı çubuğuna basarken pistoleyi geri çekmeyin aksi takdirde sperma servixin içine ve vaginaya dökülür.

sperma uterus gövdesine bırakılır

   Tohumlama bittikten sonra pistoleyi geri alıp çıkartın. Eldivenli olan elinizi rectumdan dışarı çıkartın pistoleyi silkeleyin ve ucunu kontrol edin. Kan görülmesi uterus veya servix duvarlarına zarar verdiğinizi gösterir. Sarı abse metritis olduğunun habercisidir. payetin hale sağlam olup olmadığına ve sperm kaçağının olup olmadığına bakınız.
  Pistole kılıfını pistoleden eldivenli eliniz ile çıkarınız. Tekrar aynı kontrolleri bir daha yapınız.   Notlarınızı ve kayıtlarınızı tekrar gözden geçiriniz.
  ekipmanlarınızı bir sonraki tohumlama için hazır hale getiriniz.
   
   Sabırlı, sakin ve nazik olun acele etmeyin



» Aktif Ziyaretçi: 1 » Bugün Gelen: 131 » Toplam Ziyaretçi: 57948 » Bu sitemizi ziyaretiniz