Süt İşletmelerinde Ticari Yemlerin Kulllanılması
1002 Kere Okundu

Antisosyal kişilik bozukluğu
Süt İşletmelerinde Ticari Yemlerin Kulllanılması

Günümüzde süt işletmeleri sahipleri artan maliyetler karşısında daha ekonomik ve etkin bir rasyon yapma arayışındalar. Bu nedenle dışarıdan ticari olarak hammadde almaları gerekmektedir. Ne yazık ki hammaddeler nasıl saklanır, rasyona girme limitleri nelerdir, fiyatlandırma da esas olan nedir, fazla kulanımdan dolayı ortaya çıkabilecek sıkıntılar neler olabilir, hammaddelerin besin maddesi olarak içeriğinde neler vardır, protein ve enerji kaynakları nelerdir konularında tam bir bilgi kirliliği vardır.
Bu makale sizlerin kendi rasyonunuzu yapmada iyi bir rehber olacağı kanısındayım.  

                 Süt işletmelerinde Ticari Yemlerin Kullanılması

   Süt inekçiliğinde ticari yemlerin kulllanılması yeni bir konsept değildir. Yem şirketleri ticari yemleri rasyonlarında yılladır kullanmaktadırlar. bununla beraber ticari yemlerin işletmelerde rasyon hazırlama da kullanılması yeni kabul edilebilir.
    Ticari hammaddeler geleneksel ham maddeleri içermekle beraber, tahıl yan ürünleri ve insan gıda atıkları da rasyonlarda kullanılmaktadır. 
    İşletmelerde ticari yem hammaddelerini rasyonda kullanmadan önce, proğram tek bir ürün içeriyor olsa bile, bir çok faktörü göz önüne alınmalıdır.
     İşletmelerin bu hammaddeleri kullanmaların da birincil amaç, yem maliyetlerini düşürmektir. süt üretimin toplam maliyetinin %50-60'ı yem gideridir. Bu nedenle rasyon maliyetlerini düşüren ve onları geliştiren her türlü şey düşünülmelidir. Bazı ticari hammaddeler, rasyon dengesini en uygun hale getirmek için gerekli olabilecek Sindirilemeyen protein UIP veya kolay sindirilen selüloz gibi içerikleri sağlarlar. Bazı kuraklık dönemlerinde ve kaba yemin yeterli gelmediği durumlarda kaba yemler de ticari yem olarak satın alınabilir. işletme sahipleri ticari yemlerin dezavantajlarını da göz ardı etmemelidir. Bir rasyon proğramı kullanmak, nakliye, stoklama ve karıştırmak için ilave zamana ve iş gücüne ihtiyaç vardır. Bazı hammaddeler için özel depolama ve yem üniteleri gerekir. İlave yapıların inşası ve ilave ekipmanların alımını gerektirir. Bunlar da fazladan yatırım demektir. Eğer bir hammadde kısa süreli veya yetersiz bulunuyorsa mevcut rasyon proğramının değiştirilip değiştirilmeyeceği kuşkulu olacaktır. Bir ticari rasyon proğramına başlamadn önce bu kriterler kesinlikle göz önüne alınmalıdır. 

   DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

Maliyet

    Yetişçilerin düşünmesi gereken ana etkenlerden biri rasyon maliyetidir. Belirli bir hammaddenin içerdiği besin değerlerini en iyi şekilde belirlemek, yemin ekonomik değerini o anki mevcut yemleri ve süt üretim seviyesi için gerekli besin maddelşerini baz alarak hesaplayarak en ucuza rasyon formülasyonu yapan bir bilgisayar proğramı kullanmak  alacaktır. Bu analiz için bütün yemlerin 'kitap' değerlerinden çok, gerçek besin konsantrasyon değerleri kullanılmalıdır.
      Bir yemi ekonomik açıdan incelemeye başka bir yaklaşımda, söz konusu hammadde ile aynı miktarda enerji ve protein sağlıyan, mısır ve soyanın miktarının hesaplanmasıdır. Bu yaklaşım için daha fazla bilgi için farklı yem hammaddelerin değerlerine bakmak gerekir. Bir ticari hammadde almayı düşündüğümüz de tüm maliyetler göz önüne alınmalıdır. Bir ürünün toplam maliyetinin hesaplanmasına bir örnek Tablo 1 de verilmiştir. Örnek olarak, bir üretici her tonu çiftliğe teslim fiyatı 125 USD olan bir ticari hammaddeyi almayı düşünüyor diyelim. Eğer 23 ton geldiğini kabul edersek başlangıç maliyeti 2.875 dolar olur. Faiz maliyetleri 71.88 dolar, faiz oranı %10 ve üç ayda yerileceğini var sayarsak. Tozlanma ve depolama kayıpları %7 de tutulabilirse, fazladan bir 201.25 Dolar daha ilave maliyet getirir. Bu malın yükleme ve boşaltmasına giden fazladan giderler maliyete bir 50 Dolar daha ilave yük getirir. Bu fazladan maliyetler yem yükünün toplam maliyetini 3.198,13 dolara çeker veya her bir tona 139.05 Dolar ek yük getirir. eğer tüm bu maliyetler baştan hesaplanmaz ise bir işletme sahibinin beklentileri gerçekleşmeye bilir.
 
Depolama
    Depolama tesislerinin göz ardı edilmemesi gerekir. kurutulmuş damıtık tahıllar gibi bazı ticari yemler tahıl ambarlarında saklanabilir, ancak diğer yaş ürünler bir sundurma altında veya çukur gibi özel depolama alanlarında saklanmalıdır. bazı üreticiler mevcut olan tesislerini sorunsuz olarak değiştirmiş olabilirler, ama yemlerin bu yapılara yerleştirilmesin de  yoğunluğa bağlı olarak oluşabilecek problemleri önlemek için bu konunun uzmanlarına danışma da fayda var. Uygun depolama tesisleri olmadan, bozulma ve tozlanma kayıplarının daha fazla olacağı aşikardır. Bozulma ve tozlanma kayıpları kuru hammaddelerde %5-9 aralığındadır, yaş ticari yemlerde ise %15-25 'e kadar çıkabilir.

Tablo 1. Bir ticari hammaddenin gerçek maliyetinin hesaplanması.

Çiftliğe teslim fiyatı     ______________ton,___________Dolar/ton    __________Dolar
Faiz                              ________________,____________aylığına      ____________
Tozlanma ve bozulma  %________________                                         ____________
Yükleme-boşalt           _______________saar,___________dolar/saat  _____________
Toplam maliyet                                                                                        _____________

Toplam maliyeti _________tona böl

Ton başına toplam maliyet                                                                       _______________



Beslenme sistemleri

    Düşünülmesi gereken diğer bir etken de, çiftlikte mevcut olan beslenme sistemidir. Bir çok ürün, beslenme alanında yem dağıtmak için tasarlanmış beslenme sistemlerinde veya bilgisayar destekli besleyicilerde kullanıma uygun değildir. örnek olarak yaş mısır guluteni veya bira posası gibi yaş yemler veya pamuk çekirdeği kabuğu gibi iri hacimli yem hammaddeleri bu sistemlerde kullanılmaz. İdeal olarak rasyonda kullanılan her yemi tartacak kantarlı bir yem vagonuna ihtiyaç vardır. Kantarlar üreticilere istenen seviyede besin konsantrasyonu içeren hammaddeleri karışımda ve farklı yemleri aşırı yedirmeği azaltmada yardımcı olur. Bir rasyonda karıştırılan miktarları tahmin etmek rasyonlarda besin dengesizliklerine neden olur. Bu istediğimiz seviyelerdeki sütü elde etmede bizi yanıltır.


Değer
   Çoğu durumda yetiştiricilerin tam bir ekonomik birikim görebilmeleri için bir traktör römorku dolusu yem hammaddesi alması zorunludur. Eğer bu ticari hammaddeler makul bir süre zarfında tüketilmez ise, faiz maliyetleri yükselir. daha uzun saklama süreleri aynı zamanda daha yüksek bozulma ve tozlanma kayıplarını artırır. Bu kayıpların her ikiside yapacağımız ekonomik tasarrufu olumsuz etkiler.
    Üreticiler belli bir ticari hammaddeyi kendi besleme proğramlarında ekonomik olarak kullanabileceklerine karar verdiklerinde, en iyi fiyatı temin için çok sayıda hammadde tedarikçisiyle temasa geçmelerinde fayda vardır. Bir kaç telofon görüşmesi ile yüzlerce dolar tasarruf sağlayabilirsiniz.

Besin Analiz ve Değişimi

    Ticari hammaddeler kullanılırken dikkat edilecek diğer bir hususta besin konsantrasyonlarındaki  normal değişimlerdir. Tablo 2 süt üreticilerinin sıklıkta kullandığı bir çok yem hammaddesindeki beklenen normal değimlere dair bir örnektir. Örnek olarak mısır guluten hammaddesinde ortalama ham protein yüzdesi %23.3 DM (kuru madde bazında); ancak standart değişim %1.4 HP. Bu da demek oluyor ki, değişik mısır glutenlerinde görülecek ham protein yüzdeleri  %21.9 ile %24.7 arasında değişebilmektedir. benzer değişimler diğer hammaddelerde de görülmektedir. Bu değişimler hammaddelerde ki değişikliklerden ve üreticilerin kullandığı işleme metodlarındaki farklılıklardan kaynaklanmaktadır. yetiştiricilerin bir ticari yemi her zaman aynı kaynaktan temin etme lüksü yoktur. Bu yüzden satış yapan aracıdan sattığı hammaddenin besin analiz değerlerinin önceden istenmesinde yarar vardır.
   Diğer hammaddeler gibi, ticari hammaddelerinde düzenli olarak numuneler alınıp sertifikalı bir laboratuvarda analiz edilmeleri gerekir. rasyon formülasyonu yapılırken ortalama kitabi değerler yerine her zaman gerçek laboratuvar değerleri göz önüne alınmalıdır. Kitabi değerler her zaman gerçek besin maddesi değerlerini yansıtmaz ve bunun sonucunda da süt üretimi veya kilo almayı destekleyecek besin maddelerinin aşırı alımına veya yetersiz alımına yol açabilirBesin hammaddelerinin her zaman kayıtları tutulmalıdır ki değişimler tesbit edilebilsin. Tablo 3 de süt üreticileri tarafından kullanılan ticari hammaddelerin bir çoğunun tipik besin konsantrasyonlarını görmekteyiz.


Risk ve ilave sorumluklar

   Ticari rasyon proğramlarıyla bağlantılı olarak süt üreticilerin haberdar olmaları gereken bir çok risk ve ilave sorumluluklar bulunmaktadır. daha önce tartışıldığı gibi, fiyatları kontrol etmek için, ticari hammaddelerin stoğunu kontrol etmek  ve beslemek için (eğer mevcut beslenme sistemleri ticari hammaddeler için yapılanmamışsa) ilave zaman gerekiyor olabilir. Eğer bir üreticinin bu işlere ayıracak yeterli zamanı yok ise, beslenme proğramına bu ilave hammddeleri eklemesinde bir fayda olmayabilir.
   Envantere yüklü bir meblağ yatırılacak olması, nakit akışına müdahaleyi gerektirebilir. Yatırımın miktarı, rasyonda kullanılan yemlerin miktarlarına ve bu yemlerin her birinin tümüyle tüketilmesi için gereken zamana bağlıdır.
   Ticari yemler  rasyonun daha yüksek oranlarını karşıladıkça üretici istenen süt üretim seviyesini destekleyecek besin maddelerini desteklemede daha çok sorumluluk alacaktır. Hatalar süt üretmini düşürebilir, ve bazı durumlarda hayvan sağlığını tehlikeye sokabilir.
    Üretici aynı zamanda normalde yem tedarikçilerinin sağladığı, yem hammaddesini bozacak etkenlerin ve düşük kaliteli hammaddelerin tesbiti için gözlemi de içeren kalite kontrol görevinide üstlenir. yem hammaddelerini bir çok etken kirletebilir. Örneğin alfa toksin ve diğer mikotoksinler fıstık küspesi ve pamuk çekirdeğinde risk taşır. Pamuk ürünleri eğer çok yedirilirse zehirli olabilecek gossypol içerir.  potansiyel hayvan sağlık problemleri ve sütün kontamine olması ihtimali nedeniyle ot ve böcek ilaç kalıntılarından kaçınmak gerekir. Neyse ki insan sağlığı için bu hammaddelerde kullanıldığından az da olsa kontrol altındadır.

    _____________________________________________________________________________

Tablo 2 Ticari hammaddelerde tipik besin madde değişimleri (KM'de)
_______________________________________________________________________________

               CGF'1                                             DDG                                 SH

         Birim Ortalama                  SD'2   ORT           SD             ORT           SD

CP      %      23.3                            1.4      30.6          1.4                 11.8            .2
ADIN %CP  9.0                              .5       26.5           .8                  7.4             .1
ADF   %       13.4                             .7       15.3            1                  52.8          1.2
NDF   %       51.9                           2.3       33             1.5                 72.5           .8 
EE      %        6.6                             1.9      7.4             .9                   .8              .3
Ca      %        .09                             .03      .01            .01                  .065           .03
P         %       .89                              .15      .69           .02                  .08              .00
Mg      %       .45                              .06      .025         .01                  .26             .00
K         %      1.23                             .18       .94         .07                   .61             .05


CGF '1 mısır gluteni DDG distillers dried grain, SH soya kabuğu
SD'2 standart değişim her bir besin ortalam konsantrasyonunun değişimiyle ilişkilendirilmiş bir ölçü
CP3 ham protein-ADIN acidergent insoluble protein- ADF acide detergent fiber-NDF nötral detergant fiber-EE eter extrate- Ca kalsiyum-P fosfor- Mg mağnezyum- K potasyum

Kaynak: Belyea et.al 1989 J.dairy Sci.72.23
___________________________________________________________________________

Tablo 3. Ticari hammaddelerin ortalama besin maddesi içerikleri

                     KM    HP    UIP     Yağ    ADF   NDF    NEL     KÜL  NFC  Ca   P    Mg    K     Na
                       %    %    %CP       %         %    %     Mcal/lb       %    %      %   %    %    %    %

.........................................................KURU MADDEDE..................................................................
Yağlı Toh.

Pam. Çekir.   92    23.0      43        20        34      44     1.01       4.8     8.2    .21   .64   .46   1    . 01
soya fasulyesi 92   42.8      27        18.8     10      34     .96         5.5     .9      .27   .65   .29  1.82  .02
soya kavrul.    90   42.2     66        20         11      35     .99         5.5     .9      .28   .66   .23  1.89 .03 

Enerji kaynakları

Fırın artık.       92   10.7   - --        12.7     13       18       .94        4.4    54.2    .14  .26   .26 .53  1.24
Pancar Pos.      91   9.7     45         .6         33       54       .81        4.4     31.3   .69  .10   .27  .20  . 21
Portakal pos.    91   6.7     20        3.7       22        23      .80         6.6     60     1.84  .12   .17  .79 .09
Fıstık kabuğu   94   17.4   ---        25.5     16        32      .67         3        22.1   .19   .20    -------------
Pirinç kepeği    91   14.1  ----       15.1      18        33      .73        12.8     ---    .08  1.7  1.04  1.9  .04
Buğday kepeği  89   16.6    21       4.4       15        51      .73        7.2    20.6    .16   1.3  .6   1.3    .07   
Orta-protein hammaddeleri 

Bira mayası        92   25.4   49       6.5      24          46      .68        4.8        17.3  .33  .55  .16  .09 .2
Mısır gluteni      90  25.6    26        2.4     12           45     .87       7.5         19.5  .36  .82  .36  .64 .15
DDGS                 94   23      54       9.8       17           43    .90        2.4        47.8   .11  .43  .07  .18 .1 
   

Yüksek proteinli hammaddeler

Kan unu             92    87.2    82     1.4      ---      -------      .68       5.8         --  .32  .26  .24  .10 .3.35
Mısır gluteni küs.90  67.2   55      2.4       5        14          .94        1.8    14.6   .16  .5   .06  .03   .10
Pamuk küspesi   91    45.6   41      1.3     19       25          .79       7        20.1   .22  1.21 .55 1.39 .04
Fıstık küspesi     92    52.3    25     1.4       6       14          .80       6.3      74     .2     .6     .31  1.2  .23
Soya küspesi 48  90    55.1   35     1.0       6        8           .91       6.5    29.4   .29   .7    .32    2.3 .03

Kaba yem katkıları

Pamuk kapçığı   91    4.1     ---      1.7     73       90           .45      2.8     1.4     .15 .09  .14   .87  .02
Fıstık kabuğu    91     7.8   -----      2        65       74          .19     4.2      12      .26  .07  .17 .95 .13
Pirinç kavuzu   92      3.3    ----     .8       72        82         .08      .0       .10  .08   .83     .08  .12

kaynak National research 1989 .Nati.acad. Washington DC
_______________________________________________________________________________
 
Ürün karışımları
    Bazı süt üreticileri yem üreticileri ile çalışarak, bir çok ürünü sabit bir formüle göre alıyorlar. Geleneksel besleme proğramlarına bu alternatif yaklaşım bir çok çiftlik için avantaj sağlamaktadır.
 Stoklama ve yatırım miktarında azalma söz konusu. satın almak ve karıştırmak için daha az zaman harcanıyor.. Bu aynı zamanda depo alanlarını azaltıyor.Karıştırılmış olarak gelen bu yem, kısa sürede tüketileceği için, yemin bayatlama şansıda azalıyor. bozulma ve tozlanma kayıpları azalıyor.
    Bu yaklaşım işletmeleri kısa sürede fazla miktarda ticari yem kullanabilecek kadar büyük olmayan işletmeler için uygundur. Bir çok Ticari yem firmaları saha elamanlarıyla bu iş için hizmet götürüyorlar. Bu şirketler çevreyi gezip en iyi ürün nerden alanır buluyorlar ve aynı zamanda kalite kontrolü yapıyorlar. Karışımlar çiftliğin istekleri doğrultusunda yapıldığı için, yetiştirici formülasyondan kendisi sorumlu oluyor. Bu yaklaşımın geleneksel yemleme proğramları dışındaki başka bir avantajıda mineral-vitamin ön karışımlarını daha yüklü miktarda alabilmeleri dolayısıyla çoğu küçük işletmelere göre daha ucuz bir stoklama yapabilmeleridir.

Azami kullanım miktarları

   Bir rasyonda, bir ticari yemin ne kadar kullanılması gerektiği konusunda sıklıkla sorular gelir akıllara,. tablo 4'de ticari hammaddelerin süt rasyonlarında kullanılma limitleri ana hatlarıyla bulunmaktadır. belirli bir ham maddenin süt hayvanı rasyonlarında kullanımı limitlerinin bir çok nedeni vardır. bunlar maliyet, lezzet, toplam günlük içeriğin rutubeti, protein dengesi, karbonhidrat dengesi, selüloz seviyeleri ve yağ konsantrasyonlarıdır.
   Soya fasulyesi küspesi, pamuk tohumu küspesi ve mısır guluten küspesi gibi hammaddeler normalde protein ihtiyacını karşılayacak kadar eklenir. daha fazla ilave etmek hiç bir yarar sağlamadığı gibi sadece beslenme maliyetini artırır. Rasyonlarda sindirilebilir protein seviyesindeki aşırı artışlar yüksek süt veren ineklerde erken laktasyonda üretim seviyesinin sürekliliğini bozarlar. Kan unu, tavuk unu, et kemik unu (yasaklı ürünler) rasyonun  lezzetliliğini bozarlar.
   Benzer olarak karbonhidratlarda denge gerekliliği mısır gluteni, soya kabuğu veya buğday kepekleri gibi yüksek selülozlu yemlerin miktarları sınırlandırılır.  Selüloz seviyeleri genelde pamuk kapçığı, fıstık kabuğu veya pirinç kavuzu gibi yüksek lifli yemlerin üst limitleri belirlenir.
Pirinç kavuzu, genelde ineğin sindirim kanalına zarar verecek yüksek silikon konsantrasyonlarını içerir. Alcool yapımında kullanılan tahıllar, mısır lapası ve et kemik unları gibi hammaddeler rasyona aşırı eklenirse normal selüloz sindirimine müdahale edebilecek seviyede yüksek yağ içerirler.
    Günlük toplam rasyonda nem oranı %50' yi geçmemelidir. Bu mayalı bira yapımı kalıntıları, yaş mısır gluteni, ve alcool damıtımından arda kalanlar gibi ıslak yemlerin miktarları sınırlandırılır. bu özellikle yüksek miktarda mısır silajı kullanılan rasyonlarda dikkat edilmesi gerekir.

______________________________________________________________________________
 Tablo 4. Süt işletmesi rasyonlarında önerilen hammaddelerin üst limitleri
                                        
  

                                                                KM 'de maxi. miktarlar         Günde maxi. miktarlar
                                                                              % olarak                             libre olarak
_____________________________________________________________________________
Yağlı tohumlar

Pamuk çekirdeği                                          10- 15                                         4.5- 6.7
Soya ham                                                       10- 15                                         4.5- 6.7
Soya pişmiş                                                    10- 15                                         4.5- 6.7

Enerji ağırlıklı hammaddeler  

Fırıncılık artıkları                                         8- 10                                           3.6- 4.5  
Pancar posası                                                20-30                                           9- 13.5
Portakal posası                                              20-40                                          9- 18
melas                                                               3- 5                                            1.3- 2.2  
Pirinç kepeği                                                 10- 15                                         4.5- 6.7
Buğday kepeği                                                15 25                                          6.7-11.2
 
Orta içerikte protein hammaddeleri 

Bira posası                                                    15-25                                             6.7- 11.2
mısır gluten                                                  20 40                                              9- 18  
DDGS                                                            15- 40                                           6.7-18
  

Yüksek protein içeren hammaddeler

Mısır gluten küspesi                               limitsiz                                         limitsiz
Pamuk küspesi                                        limitsiz                                         limitsiz
Fıstık küspesi                                           limitsiz                                         limitsiz
Soya küspesi                                            limitsiz                                         limitsiz

Extra kaba yemler

Pamuk kapçığı                                       30- 35                                         13.5- 15.7
Fıstık kabuğu                                         12- 15                                          5.4- 6.7
Pirinç kabuğu                                        10- 15                                          4.5- 6.7

                 
günlük 23 kg kuru madde yiyen bir ineğin rasyonu baz alınmıştır
_____________________________________________________________________________

Yağlı Tohumlar
   
   Pamuk tohumu ve soya fasulyesi gibi bütün olarak yedirilen yağlı tohumlar iyi bir enerji protein ve selüloz kaynağıdır. Tipik olarak günlük rasyonda kabul edilebilir selüloz seviyesini korurken enerji yoğunluğunu da artırır. Bu hammaddeler aşağı yukarı %20 yağ içerirler, rasyona ilave edilirken rasyonun genel toplam yağ içeriği göz önüne alınır. bu hammaddeler rasyonda ki sağlanamayan yağın eklenmesi olarak %2-3 daha fazla yağ artırmak için kullanılırlar. Tabi ki toplam rasyonun kuru maddesinin %5-6 sını geçmemek koşulu ile. Bundan yüksek miktarlar selüloz sindirimi ve normal rumen fonksiyonlarını olumsuz etkiler. eğer daha fazla yağ gerekliyse bu By-pass yağlardan sağlanmalıdır.
   Bütün haldeki pamuk ciğiti gosipol içerir, bu yüzden pamuk tohumu ürünleri toplam rasyonda 4.5 kg dan fazla kullanılmamalıdır. Pamuk tohumu ürünleri buzağı rasyonlarına konmaz çünkü daha normal rumen faliyetleri başlamamıştır ve rasyondaki gosifolün yan etkisini bertaraf etmeye bilir. Soya fasulyesi çiğ veya pişirilerek kullanılabilir. Kavurmak proteinlerin rumende yıkılmasını azaltır. Erken laktasyondaki ineklerde kurutulmuş ot silajları kullanılırken kavrulmuş soya ilavesi etkili olur. Çiğ soya üre içeren rasyonlara ilave edilmemelidir, çünkü üreyi amonyağa parçalayan üreaz enzimi içerir.  Bu rasyonun tadını bozar. Yağlı tohumlar ezlip parçalanmamalıdır, olduğu gibi bütün bozulmadan verilmelidir aksi taktirde içerdiği yağı direk olarak işkembeye salar bu bakterilerin ölmesine neden olur.

Enerji Takviyeleri

    Tahılların yerine bir çok ticari hammaddeler enerji sağlamak için kullanılabilir. Örneğin unlu mamül atıkları, mısır lapası, melas, pirinç kepeği, soya kabuğu, soya kabuğu ve buğday yan ürünleri. Bu yemlerin bazılarında rumendeki bakterilerin enerjileri için nişaşta yerine kullandıkları yüksek sindirilebilirlikte  bulunan selüloz içerirler. Rasyonlara eklenen miktarlar, karbonhitrat ve yağ konsantrasyonuna göre hesaplanır. Süt ineklerinde hayvansal yağlar bitkisel yağlara göre daha uygundur ama Ülkemizde kullanımı yasaktır onun için kaplanmış bitkisel yağlar tercih edilir.
     
     Yüksek selülozlu ticari hammaddeler karbonhidrat kaynaklarının dengesini korumak için yararlıdır. Bir çok rasyon uzmanının bir rasyon yapısını anlatmak için kullandığı bir ölçü ise selülozsuz karbonhidratlardır. Bu da NFC (non fibrous carbonhydrates) olarak adlandırılır. NFC, yemde bulunan nişaşta, şeker ve diğer çözülebilen karbonhidratları temsil eder. Mısır yaklaşık %75 NFC içerir. bunun çoğuda nişaştadır. Rasyonlar hazırlanırken rasyonun, NFC'si % 32-40 oranları arsında olmalıdır. daha fazlası süt yağında düşme, ayaklarda laminitis'e neden olur.
     Soya fasulyesi kabukları ince bağırsaklardan huzla geçtikleri için  genelde rasyonun kuru maddesinde %25'inden az olmalıdır. Pancar posası ve narenciye posaları da genelde toplam selüloz seviyelerine bağlı olarak NFC'nin çok yüksek olması istenmediğinden kısıtlanmalıdır.
   Mısır lapsında da bariz bir yağ bulunur bunun da rasyonda kısıtlanması gerekir. Pirinç kepeği, buğday kepeği ve buğday yan ürünleri de lezzetsizlik nedeniyle rasyonda sınırlandırılır. fıstık kabuklarında da barsak hareketlerini azaltan tanen vardır. 
     Unlu mamül fırın artıkları normalde yüksek yağ içerdikleri için kuru madde bazında rasyonun %10-15'ni geçmemelidir. Bu kaynaklardan yaralanmak isteniyorsa yağlı tohumlardan gelecek miktarı azaltarak toplam rasyonun yağ içerini %5-6'a çekmek gerekir.
   Dışarıdan ilave edilecek yağ miktarı (by-pass) toplam yağın 1/3 'nü geçmemelidir. yani kuru madde bazında %2-3 daha fazlası olmaz. Bitkisel yağları kulanmak rumendeki selüloz sindirimini azaltacak bir etkiye sahip olduğunda kullanmamakta fayda vardır.

Orta seviyede protein içeren takviyeler

   Bunlar genellikle mayalanma sonucu içki yapımında kullanılan tahılların kalıtılar, mısır gluteni, ve alkol damıtımından çıkıntılardır. orta seviyede protein ve enerji içerirler. Bu hammaddeler genelde yaş ve kuru olarak bulunurlar. rasyonlardakullanılırken daha çok rutubet göz önüne alınırsa kuru olanları tercih edilir. Toplam rasyonun kuru maddesi %50'yi geçmemelidir. Özellikle bu hammaddelerin rasyona çok fazla girmesi, rasyonun total kuru maddesini azaltacağı için yem alımını azaltır ve süt düşüklüklerine neden olur. Ancak yazın çok sıcaklarda %yi geçmede çok fazla bir sıkıntı görülmemiştir. Fakat yazın sıcaklarda bozulma hızlı olduğu için depolanmaya dikkat edilir. Bu hammaddeleri rasyonun selüloz, UIP ve NFC 'si koruduğu müddetçe sağlıklı olarak kullanabiliriz.

Yüksek seviyede protein içeren takviyeler

Yüksek protein içeren takviyeler takviyeler daha fazla protein ve daha az enerji içerirler.  Kan unu, tavuk unu, et kemik unu yüksek oranda protein içerirler fakat ülkemizde kullanımı yasak olup (deli dana hastalığı) lezzetsizdirler. rasyondaki protein takviyelerini sınırlamak pek anlam taşımakla beraber fazla kullanımı hem maliyeti artırır hemde sağlık problemlerine neden olur. gosipol problemi nedeniyle pamuk tohumu küspesi genç buzağılara verilmez. Fıstık küspesi de alfa toksin içerebilme nedeniyle kontrol edilmelidir.

İlave katkılar

    Çevreden alınan ticari yemler yetersiz ise rasyonda hacim sağlamak için çok sayıda ticari hammadde kullanılabilir.  Bu hammaddeler çok kısıtlı miktarda protein ve enerji içerirler. en sıklıkla pamuk kapçığı sayılabilir. sindirim sistemi sağlığı açısından iyi bir hammaddedir. Fıstık kabukları rasyona girmeden önce alfa toksin kontrolünden geçirilmelidir. Pirinç kavuzu içerdiği yüksek silikon nedeniyle kısıtlanmalıdır.Fazla kullanılırsa bağırsak yüzeyini aşındırıcı etki gösterir.

Diğer Ticari Yemler

    Bir çok diğer ''tuhaf'' ticari hammaddeler süt üreticileri tarafından kullanılır. Örnek olarak, kakao yan ürünleri, meyve püresi veya posası, taze sebzeler ve kalıntıları sayılabilir. bu gibi ürünler kullanılmadan önce rasyon yapan uzman kısıtlamaları bilmek zorundadır. Örneğin çoğu şekerlemelerde baskın olan şekerdir ve melas olarak kabul edilmelidir. Bazı ürünler aşırı kullanıldığında, ineklerin sağlığını bozabilecek hatta öldürülebilecek bileşikler içerir. Örneğin kakao'da teobramin vardır KM'nin %2s inden az vermek gerekir aksi taktirde zehirleyicidir. ayrıca bu hammaddeler uzun süreli bulunmadığından sürekli rasyonda değişiklikler yapmak gerekir bu da çiftlik sahipleri için istenmeyen durumlardır.

Özet

   Ticari yemler süt ineklerine ekonomik besin kaynağı sağlamak için kullanılırlar. Ticari hammaddelerden sık sık örnek alınmalı ve içerdikleri besin maddeleri için analiz edilmelidirler.
 İstenilen rasyon değerlerini sağlamak için konsantrasyona girecek hammaddelerinin içeriklerinin gerçek değerlerden alınması gerekir. tablo verileri yanıltır. bu hammaddelerden en iyi şekilde yaralanmak için maksimum değerlerinin iyi bilinmesi gerekir. sınırlar aşılırsa rasyondaki hayvan sağlığı ve süt seviyesini tutturmadaki profil iyi incelenmelidir.  Ürünlerdeki rutubet rasyonda ki rutubet baz alınarak hesaplanmalı ve ne kadar kullanılanacağı iyi hesap edilmelidir. Tozlanma ve bozulma kayıplarını azaltmak için depolama kriterlerini hiç bir zaman göz ardı etmeyiniz. Kendi rasyonuzu kendiniz hazırlayacaksanız fazladan zaman ve yönetim gerekliliğini göz ardı etmeyiniz.
   Ancak bu kadar sıkıntıya rağmen bir çok işletme sahibi kendi rasyonunu kendi hazırlayıp yapmada yara görüyor.

Referanslar

     Belyea, R. B. J Steevens, and A.P. Clupp.1989. Variation in composition of byproduct feeds. J. Dairy Sci 72:23.
      National Research council 1989 . Nutrition Requuirement of dairy cattle 6th. rev.ed.Nati. aci.Washington D.C.


» Aktif Ziyaretçi: 1 » Bugün Gelen: 120 » Toplam Ziyaretçi: 66760 » Bu sitemizi ziyaretiniz